Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Bakımından Aşkın Yetki

In terms of disputes involving foreign elements, it’s necessary both to determine which country's courts will have jurisdiction over the case and to ensure that the decision resulting from the trial will be valid in other countries. The recognition and enforcement of foreign court judgments are regulated by the domestic laws each country. However, although these procedures are governed by national legislation, countries cannot completely isaolate themselves from international standards. Nonetheless, since the determination of international jurisdiction is left to easch country’s legal system, the authority recognized under the law of the country where recognition and enforcement are sought may be regarded as a transcendent authority, potentially hindering enforcement. Therefore it is essential to understand what international jurisdivtion entails, how it is regulated and how it is applied in practice. In Turkish law the recognition and enforcement of foreign judgments are primarily governde by Articles 50-59 of the International Private and Procedural Law(MÖHUK). In this study, the concept of international jurisdiction will first be explained. Then, the conditions on the recognition and enforcement under MÖHUK will be examined, with particular focus on the jurisdictional requirements and the legal approaches surrounding them.

Yabancı unsur içeren uyuşmazlıklar bakımından hem bu uyuşmazlığın hangi ülke mahkemesinde görüleceğinin tespiti hem de yargılama sonucunda verilen kararın farklı ülkelerde hüküm doğurması ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Milletlerarası yetki ile yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi her ülkenin iç hukukunda düzenlenir. Ancak tanıma ve tenfiz usulleri iç hukukta yer alsa da ülkelerin uluslararası alanlardan uzaklaşamayacak olması ve kendi vatandaşlarının da yabancı ülkelerde mağdur olmalarına engel olmak istemeleri, aşırı sınırlayıcı düzenlemeler yapmalarına engel olmaktadır. Yine milletlerarası yetkinin tespiti ülkelerin kendi düzenlemesine bırakıldığından kararın tanıma ve tenfiz usulüne tabii tutulacağı ülkenin hukukuna göre bu yetki aşkın yetki olarak değerlendirilebilmekte ve tenfize engel olabilmektedir. Bu bakımdan milletlerarası yetkinin ne olduğu, nasıl düzenlendiğini anlamak ve uygulamada karşılaşılan yansımalarını doğru belirlemek gerekmektedir. Yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi usulü, Türk hukukunda esas olarak Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un (MÖHUK) 50-59. maddelerinde düzenlenmiştir. Çalışmada öncelikle milletlerarası yetkinin ne anlama geldiği açıklanacaktır. Daha sonra MÖHUK’ta yer alan tanıma ve tenfiz şartları incelenecek ve kanunda yetkiye ilişkin aranan şartlar ile bunlara ilişkin yaklaşımlar detaylandırılacaktır.