Çin’in Sosyal Kredi Sistemi: Nedir, Ne Değildir?

The Social Credit System, which China's State Council began to systematically implement in 2014 with the publication of the "Plan Framework for the Construction of the Social Credit System", is widely envisioned as a device that maintains mass surveillance based on smart digital technologies and assigns a score to every citizen in the country. This conception of the Social Credit System, however, is characterized by widespread generalizations and imputations about what the system is and is not, what it does and does not do. By explaining the purpose, scope and operation of the Social Credit System based on policy documents published by the Chinese government, this article aims to criticize the false generalizations and stereotypes in popular narratives and to expose how the system actually works. The paper shows that, contrary to popular belief, the Social Credit System is not a monolithic apparatus designed for mass surveillance, but rather a policy initiative that is a multipart and multifaceted set of practices still in the process of being shaped. Arguing that the main purpose of the Social Credit System is to guarantee the development of economic and social processes in the country by increasing the level of trustworthiness of natural and legal persons in state affairs, business affairs, social affairs and judicial activities, the article describes the process of thinking, design plan and implementation practices of the Social Credit System.

Çin Devlet Konseyi’nin, 2014 yılında yayınladığı “Sosyal Kredi Sistemi’nin İnşasına Yönelik Plan Çerçevesi” ile sistematik olarak hayata geçirmeye başladığı Sosyal Kredi Sistemi, yaygın olarak, akıllı dijital teknolojilere dayalı olarak kitlesel gözetim sürdüren ve ülkedeki tüm vatandaşlara birer puan atayan bir aygıt olarak tasavvur edilmektedir. Gelgelim Sosyal Kredi Sistemi’ne ilişkin bu tasavvur sistemin ne olup ne olmadığına, ne yapıp ne yapmadığına dair yaygın genellemeler ve yakıştırmalarla karakterizedir. Bu makale, Sosyal Kredi Sistemi’nin amaç, kapsam ve işleyişini, Çin iktidarı tarafından yayınlanan siyasa belgelerine dayalı olarak açıklayarak yaygın anlatılardaki yanlış genellemeleri ve yakıştırmaları eleştirme ve sistemin gerçekte ne şekilde vuku bulduğunu açığa çıkarma amacı taşımaktadır. Makalede, yaygın kanının aksine Sosyal Kredi Sistemi’nin kitlesel gözetim amacıyla tasarlanmış yekpare bir aygıt olmadığı, bunun yerine biçimlenmesi henüz devam etmekte olan çok parçalı ve yönlü uygulamalar toplamından oluşan bir siyasa girişimi olduğu gösterilmektedir. SKS’nin temel amacının devlet işlerinde, ticari işlerde, sosyal işlerinde ve yargı faaliyetlerinde gerçek ve tüzel kişilerin güvenilirlik düzeyini artırarak ülkedeki ekonomik ve sosyal süreçlerin gelişimini garanti altına alma olduğunu iddia savunan makalede Sosyal Kredi Sistemi’nin düşünülme süreci, tasarım planı ve hayata geçirilme uygulamaları açıklanmaktadır.