Vergilerin Sosyal Harcamalar Özelinde Topluma Geri Dönüşü: Türkiye Üzerine Bir Analiz

Osman Geyik; Gamze Yıldız Şeren

doi:10.52791/aksarayiibd.971658

EN TR

Return Of Taxes To Public in Social Expenditures: An Analysis On Turkey

Abstract

Taxes are a primarily preferred and frequently referenced public resource for financing public expenditure. Increased tax revenues create a tax burden on taxpayers, leading to the issue of optimal taxation. Ensuring the redistribution of the increase in tax revenues through social expenditure positively affects the taxpayers' view of taxes. Because social expenditures play an extremely important role in ensuring social justice, especially for the disadvantaged. This study examines the relationship between social expenditures and tax revenues in Turkey for the period 1980-2019 using time series methods. Since data on social expenditure exists after 1980, the model was created and analyzed to cover this period. The long-term correlation between variables was examined using the Gregory-Hansen cointegration test and a co-integrated correlation was found. Long-term coefficients estimated using the FMOLS method showed that the increase in tax revenues had a positive reflection on social expenditure. The Granger causality test based on vector error correction model identified a one-way causality from tax revenues towards social expenditure.

Keywords

Vergilerin Sosyal Harcamalar Özelinde Topluma Geri Dönüşü: Türkiye Üzerine Bir Analiz

Öz

Vergiler, kamu harcamalarının finansmanını sağlamak için öncelikli olarak tercih edilen ve sıkça başvurulan bir kamu kaynağıdır. Artan vergi gelirleri mükellefler üzerinde vergi yükü oluşturarak optimal vergileme sorununu ortaya çıkarmaktadır. Vergi gelirlerinde meydana gelen artışın sosyal harcamalar yoluyla yeniden dağıtımının sağlanması mükelleflerin vergiler konusuna bakışını olumlu yönde etkilemektedir. Çünkü sosyal harcamalar özellikle dezavantajlı kesime yönelik toplumsal adaletin sağlanmasında öldukça önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada Türkiye’de sosyal harcamalar ile vergi gelirleri arasındaki ilişki 1980-2019 dönemi için zaman serisi yöntemleri kullanılarak ele alınmıştır. Çalışmada sosyal harcamalara yönelik verilerin 1980 sonrası var olması nedeniyle model bu dönemi kapsayacak şekilde oluşturulmuş ve analiz edilmiştir. Değişkenler arasındaki uzun dönem ilişkisi tek yapısal kırılmalı Gregory-Hansen eşbütünleşme testi ile incelenmiş ve aralarında eşbütünleşik ilişki tespit edilmiştir. FMOLS yöntemiyle tahmin edilen uzun dönem katsayıları vergi gelirlerindeki artışın sosyal harcamalara pozitif yansıması olduğunu göstermiştir. Vektör hata düzeltme modeline dayalı Granger nedensellik testine göre uzun dönemde vergi gelirlerinden sosyal harcamalara doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akar, S. (2014). Türkiye'de bütçe gelir ve harcamalarının ampirik analizi. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, 8(1), 141-159.
Akbulut, H. ve Yereli, A. (2016). Kamu gelirleri ve kamu harcamaları nedensellik ilişkisi: 2006-2015 dönemi için Türkiye örneği. Sosyoekonomi, 24 (27), 103-120. https://dergipark.org.tr/en/pub/sosyoekonomi/issue/21087/227053 (Erişim Tarihi: 08.07.2021)
Akça, H. ve Bilgin, C. (2013). Harca-vergilendir veya vergilendir-harca: Türkiye üzerine ampirik bir arastırma. Business and Economics Research Journal, 4(1), 143-157. http://www.berjournal.com/wp-content/plugins/downloads-manager/upload/BERJ%204(1)13%20Article%208%20pp.143-157.pdf (Erişim Tarihi: 08.07.2021)
Akçağlayan, A. ve Kayıran, M. (2010). Türkiye’de kamu harcamaları ve gelirleri: Nedensellik ilişkisi üzerine bir araştırma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 5(2), 129-146.
Akçoraoğlu, A. (1999). Kamu harcamaları, kamu gelirleri ve Keynesçi politikalar: Bir nedensellik analizi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(2) , 51-65, https://dergipark.org.tr/en/pub/gaziuiibfd/issue/28359/301534 (Erişim Tarihi: 01.07.2021)
Altunöz, U. (2017). Türkiye ekonomisi için vergi geliri-kamu harcamaları ilişkisinin ampirik analizi. Vergi Dünyası Dergisi, 433(36), 1-17.
Aysu, A. ve Bakırtaş, D. (2018). Kamu harcamaları ve vergi gelirleri arasındaki asimetrik nedensellik ilişkisi: Türkiye örneği. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi , (51) , 1-19. DOI: 10.18070/erciyesiibd.327607.
Breceda, K., Rigolini, J., & Saavedra, J. (2008). Latin America and the social contract: Patterns of social spending and taxation. The World Bank. https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/6763/WPS4604.pdf?sequence=1&isAllowed=y (Erişim Tarihi: 05.07.2021).

Buğra, A. (2008). Kapitalizm, yoksulluk ve Türkiye'de sosyal politika. 1.Baskı, İletişim Yayınları.
Buğra, A., & Keyder, Ç. (2006). The Turkish welfare regime in transformation. Journal of European Social Policy, 16(3), 211-228. https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/0958928706065593 (Erişim Tarihi: 10.07.2021).
Ceyhan, T., Köstekçi, A. ve Göv, A. (2021). The impact of economic size of government on income distribution: Evidence from OECD countries. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 655-676.
Jao, C.C. (2000). The impact of tax revenue and social welfare expenditure on income distrıbution in Taiwan. Journal of the Asia Pacific Economy, 5:1-2, 73-90, DOI: 10.1080/13547860008540784.
Çavuşoğlu, A. (2008). Türkiye'de kamu gelirleri ve harcamaları arasındaki ilişki üzerine ekonomietrik bir analiz. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (20), https://dergipark.org.tr/en/pub/dpusbe/issue/4762/65426 (Erişim Tarihi: 09.07.2021)
Çevik, S. ve Çıvak, A. (2020). Türkiye’de alt kategorilerle kamu harcamaları ve kamu gelirleri arasında nedensellik ilişkisi. Maliye Dergisi, 179:140-171 https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2021/01/08-179_25-Turkiyede-Alt-Kategorilerle.pdf (Erişim Tarihi: 10.07.2021)
Dickey, D. A. & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of American Statistical Association, 74, 427-431.
Dökmen, G. (2012). Kamu harcamaları ve kamu gelirleri arasındaki ilişki: panel nedensellik analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(2), 115-143.
Ekinci, A. (2020). Causality between excise tax revenue and government spending in OECD countries. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 38 (4) , 721-741, DOI: 10.17065/huniibf.623174.
Engle, R. F. & Granger, C. W. (1987). Co-integration and error correction: Presentation, estimation and testing. Econometrica, 55, 251–276.
Erdoğdu, M. M. (2013). Sosyal harcamaların kapsamı ve Türkiye’de sosyal bütçe. A. Kesik, M. Şeker ve F. Altuğ (Der.), Kamu bütçesinde yeni yaklaşımlar içinde (53-95), Ankara: Seçkin, ISBN 978-975-02-2372-3.
Erdoğdu, M. ve Yenigün, E. (2008). Türkiye'de sosyal bütçe: Nasıl yapılıyor? Nasıl izlenir?. TESEV. https://www.tesev.org.tr/wp-content/uploads/rapor_Turkiyede_Sosyal_Butce.pdf (Erişim Tarihi: 10.07.2021)
Esping-Andersen, G. (1990). The three worlds of welfare capitalism. Polity Press, UK.
Granger, C. W. J. (1988). Some recent development in a concept of causality. Journal of Econometrics, 39(1-2), 199-211. https://doi.org/10.1016/0304-4076(88)90045-0
GİB. (2021). GSYH, Genel bütçe vergi gelirleri ve vergi yükü (2002-2020). https://www.gib.gov.tr/sites/default/files/fileadmin/user_upload/VI/GBG/Tablo_3.xls.htm (Erişim Tarihi: 10.07.2021)
Gregory, A. W. & Hansen, B. E. (1996). Residual-based tests for cointegration in models with regime shifts. Journal of Econometrics, 70(1): 99-126.
Gujarati, D. N. & Porter, D. C. (2012). Temel Ekonometri, (Çev. Ümit Şenesen, Gülay Günlük Şenesen), Literatür Yayıncılık, 5. Basımdan Çeviri, İstanbul. (Orijinal Yayın Tarihi, 2009).
Gurdal, T., Aydin, M., & Inal, V. (2021). The relationship between tax revenue, government expenditure, and economic growth in G7 countries: new evidence from time and frequency domain approaches. Economic Change and Restructuring, 305-337.
Hondroyiannis, G., & Papapetrou, E. (1996). An examination of the causal relationship between government spending and revenue: a cointegration analysis. Public Choice, 89(3), 363-374.
Hollar, I. V., & Cubero, R. (2010). Equity and fiscal policy: the income distribution effects of taxation and social spending in Central America. International Monetary Fund. https://www.imf.org/en/Publications/WP/Issues/2016/12/31/Equity-and-Fiscal-Policy-The-Income-Distribution-Effects-of-Taxation-and-Social-Spending-in-23825 (Erişim Tarihi: 10.07.2021)
İdikut Özpençe, A. (2017). Türkiye’de 1980 sonrası kamu harcamaları, vergi gelirleri ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (28), 31-41, https://dergipark.org.tr/en/pub/pausbed/issue/36282/409521 (Erişim Tarihi: 10.07.2021)
Karanfil, F., & Özkaya, A. (2013). Indirect taxes, social expenditures and poverty: What linkage?. Ege Academic Review, 13(3), 337-350.
Kiminyei, F. K. (2018). The nexus between tax revenue and government expenditure in Kenya. International Journal of Economics and Management Sciences, 7(5), 2-6.
Köstekçi, A. ve Sandalcı, U. (2019). Vergi yapısı ve gelir dağılımı ilişkisi: OECD Ülkeleri üzerine ampirik bir analiz (2000-2017), B. Aytekin (ed) Piyasalar ve İktisadi Sorunlarınn Kesişimi: Ampirik Yaklaşm Örnekleri içinde (305-340), Iksad Publications, Ankara.
Lustig, N., Pessino, C., & Scott, J. (2013). The impact of taxes and social spending on inequality and poverty in Argentina, Bolivia, Brazil, Mexico, Peru and Uruguay: An overview. CEQ Working Paper No. 13. https://commitmentoequity.org/publications_files/CEQWPNo13%20Lustig%20et%20al.%20Overview%20Arg,Bol,Bra,Mex,Per,Ury%20April%202013.pdf (Erişim Tarihi: 05.07.2021)
Magazzino, C., & Dalena, M. (2010). Public expenditure and revenue in Italy, 1862-1993. MPRA. https://mpra.ub.uni-muenchen.de/27658/1/MPRA_paper_27658.pdf (Erişim Tarihi: 07.07.2021)
Musgrave, R.A. & Musgrave, P.B. (1989). Public Finance in Theory and Practice. 5.Baskı. McGraw-Hill.
Obinger, H., & Wagschal, U. (2010). Social expenditure and revenues. In The Oxford handbook of the welfare state. Edited by Francis G. Castles, Stephan Leibfried, Jane Lewis, Herbert Obinger, and Christopher Pierson. DOI: 10.1093/oxfordhb/9780199579396.003.0023.
Ochomba, M.J. (2013). The relationship between government spending And tax revenue in Kenya. A research projectuniversity Of Nairobi. http://erepository.uonbi.ac.ke/bitstream/handle/11295/60681/Maranga_The%20Relationship%20between%20government%20spending%20and%20tax%20revenue%20in%20Kenya.pdf?sequence=3&isAllowed=y (Erişim Tarihi: 09.07.2021)
OECD (2020). Social expenditure (SOCX) update 2020: Social spending makes up 20% of OECD GDP, OECD, Paris, http://www.oecd.org/social/expenditure.htm (Erişim Tarihi: 10.07.2021)
OECD. (2021a), Social spending (indicator). doi: https://data.oecd.org/socialexp/social-spending.htm (Erişim Tarihi: 10.07.2021)
OECD. (2021b). Social expenditure database (SOCX). https://www.oecd.org/social/expenditure.htm (Erişim Tarihi: 05.07.2021)
Ortiz, I., Cummins, M., & Karunanethy, K. (2017). Fiscal space for social protection and the SDGs: Options to expand social investments in 187 countries. ESS - Extension of Social Security Working Paper No. 48. https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---soc_sec/documents/publication/wcms_383871.pdf (Erişim Tarihi: 10.07.2021)
Ortiz-Ospina, E. ve Roser, M (2016). Government spending. https://ourworldindata.org/government-spending (Erişim Tarihi: 10.07.2021)
Phillips, P. C. & Hansen, B. E. (1990). Statistical inference in instrumental variables regression with I(1) processes. Review of Economic Studies, 57(1), 99-125.
Phillips, P.C. B & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335-346.
Ranzani, M. (2019). The effects of taxes and social spending on the distribution of household ıncome in Mauritius (No. 138224, pp. 1-60). The World Bank. https://documents1.worldbank.org/curated/ar/787861561655605993/pdf/The-Effects-of-Taxes-and-Social-Spending-on-the-Distribution-of-Household-Income-in-Mauritius.pdf (Erişim Tarihi: 10.07.2021)
Schneider, A. (2006). Who gets what from whom? The impact of decentralisation on tax capacity and social spending, Commonwealth & Comparative Politics, 44: 3, 344-369, DOI: 10.1080/14662040600997122
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2021). Kamu kesimi genel dengesi (1998-2021). http://www.sbb.gov.tr/kamu-kesimi-genel-dengesi/ (Erişim Tarihi: 05.07.2021).
Terzi, H. ve Oltutular, S. (2006). Harcama-vergi geliri hipotezi: Türkiye örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(2), 1-18. https://dergipark.org.tr/en/pub/atauniiibd/issue/2690/35367 (Erişim Tarihi: 05.07.2021)
TÜSİAD. (2012). Dolaylı ve dolaysız vergilerin Türk mali sistemi içerisindeki yeri: Siyasal, sosyal ve ekonomik sonuçları. Yayın No: TÜSİAD-T/2012-10/532.
Wilson, S., & Breusch, T. (2003). Taxes and social spending: The shifting demands of the Australian public. Australian Journal of Social Issues, 38(1), 39-56.
Yamak, R. ve Abdioğlu, Z. (2012). Ampirik bağlamda toplam ve alt kalemler bazında kamu harcamaları ve kamu gelirleri arasındaki ilişki: Türkiye örneği. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 30(1), 173-192. https://dergipark.org.tr/en/pub/huniibf/issue/7864/103706 (Erişim Tarihi: 08.07.2021)
Yılancı, V., Şaşmaz, M. Ü. ve Öztürk, Ö. F. (2020) Türkiye’de kamu harcamaları ile vergi gelirleri arasındaki ilişki: Frekans alanda asimetrik testinden kanıtlar. Sayıştay Dergisi, (116), 121-139.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Osman Geyik ^*
0000-0001-9885-9638
Türkiye

Gamze Yıldız Şeren
0000-0002-5063-1172
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

21 Eylül 2021

Gönderilme Tarihi

14 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

3 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 13 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.971658

IZ

https://izlik.org/JA66JR94KS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Geyik, O., & Şeren, G. Y. (2021). Vergilerin Sosyal Harcamalar Özelinde Topluma Geri Dönüşü: Türkiye Üzerine Bir Analiz. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(3), 17-28. https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.971658

Vergilerin Sosyal Harcamalar Özelinde Topluma Geri Dönüşü: Türkiye Üzerine Bir Analiz

Return Of Taxes To Public in Social Expenditures: An Analysis On Turkey

Abstract

Keywords

Vergilerin Sosyal Harcamalar Özelinde Topluma Geri Dönüşü: Türkiye Üzerine Bir Analiz

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Yaşlılara Yönelik Sosyal Harcamalar: Türkiye ve AB Karşılaştırması

İşsizliğe Yönelik Sosyal Koruma Harcamalarının Vergi Gelirleri İle İlişkisi

POST-COVID SÜRECİNDE SOSYAL REFAH DEVLETİNİN VERGİLERLE BAĞI: KÜRESEL SORUNLAR ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME

SOSYAL ETKİLİ SUKUK VE TÜRKİYE’DE UYGULANABİLİRLİĞİ

Yaşlı Bireylerin Sosyal Haklarının Eşitsizlikler Bağlamında İncelenmesi

Analysis of Social Protection Expenditures for Disabled Individuals: The Case of Türkiye

An Analysis of Social Protection Expenditure Performance in Upper-Middle-Income Countries