Güney Asya’dan Ortaya Çıkan Tebliğ Cemaati ve Cemaat-i İslami’nin Karşılaştırmalı Analizi

Yirminci yüzyılda ortaya çıkan ve günümüzde İslam hareketleri arasında popüler hareketi olarak kabul edilen Tebliğ Cemaati ve Cemaat-i İslami Güney Asya’dan çıkmıştır. İngiliz sömürge altında kalan dönemin Hint alt kıtasında 1927’de Muhammed İlyas al-Kandhlavi tarafından Tebliğ Cemaati ve 1941 yılında Seyyid Ebul Ala Mevdudi tarafından Cemaat-i İslami kurulmuştur. Zamanla, Tebliğ Cemaati dünyanın dört bir yanda yayılmış durumundadır. Öte yandan, Cemaat-i İslami ise Pakistan, Bangladeş ve Hindistan olmak üzere Güney Asya’daki ülkelerde yayılmıştır. Müslümanlara İslam’ın tebliğini ulaştırması temelinde kurulmuş olsa da bu iki İslami hareketinin temel farkı siyasi görüşüdür. Tebliğ Cemaati’nin temel amacı siyasetten uzak durarak niyet, namaz, oruç gibi İslamin temel prensiplerine uyup kalpları temiz tutarak şerle mücadele edip toplumu değiştirmektir. Ancak, Cemaat-i İslami İslam’ın temel prensiplerinin yanı sıra Kur’an ve Hadis’e göre yaşayan bir grup insanla siyasi ve demokratik yoluyla İslami bir devlet kurma amacındadır. Siyasi görüşü dolayısıyla Güney Asya'daki devletleri özellikle Bangladeş Cemaat-i İslami‘yi baskı yapmaktayken siyasete karışmayan Tebliğ Cemaati’ne büyük destekler vermektedir. Bangladeş’te Cemaat-i İslami liderleri hükümetler tarafından hapis veya idam cezası verilirken Tebliğ Cemaati’nin içtima programına (yıllık toplantısı) her türlü destek verilmektedir. Bu çalışmanın amacı Güney Asya’dan ortaya çıkan Tebliğ Cemaati ve Cemaat-i İslami hareketinin temel farklarını araştırmaktır. Niteliksel bu çalışmada iki hareketinin kuruluşu, amaçları, çalışma şekilleri ve toplumun tepkilerini tartışılmıştır. Ayrıca, iki hareketine karşı Bangladeş hükümetin çifte standart tutumunun nedenlerini de ortaya çıkarılmıştır. 

The Tablighi Jamaat and the Jamaat-e-Islami have emerged in the twentieth century from South Asia and now considered as popular movements among the Islamic movements. Tablighi Jamaat was formed in 1927 by Muhammad Ilyas al-Kandhlawi and Jamaat-e-Islami was formed in 1941 by Sayyid Abul A’la Maududi. Over time, Tablighi Jamaat has spread all over the world. On the other hand, Jamaat-e-Islami spread in the countries of South Asia, including Pakistan, Bangladesh and India. Although these two movements are founded for preaching Islam to Muslims, the main difference between these two movements is the ‘political view’. The main objectives of Tablighi Jamaat are to keep hearts clean abiding by the basic principles of Islam such as intention, prayer and fasting and change the society. However, Jamaat-e-Islami aims to establish an Islamic state through a political and democratic way with a group of people who live according to the Qur’an and the Hadith, as well as the basic principles of Islam. Due to its political view, Jamaat-e-Islami is under pressure in the states in South Asia particularly in Bangladesh, while the Tablighi Jamaat has been giving great support. The purpose of this study is to investigate the fundamental differences between Tablighi Jamaat and Jamaat-e-Islami. In this qualitative study, the establishment of two movements, their aims, their way of working and the reactions of the society are discussed. The reasons for the double standard stance of Bangladesh government against the two movements are also revealed.