Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Tutumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Elif Uruç Öztürk; Ahmet Bülbül; Nurşen Talmaç

doi:10.52791/aksarayiibd.1314495

TR EN

Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Tutumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışma Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde bulunan bireylerin aşı okuryazarlık düzeyi ile aşı tutumu düzeylerinin saptanması ve bu iki değişken arasındaki ilişkinin belirlenmesiyle literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır. Araştırma evrenini Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yaşayan ve 18 yaşını doldurmuş olan bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini çalışmaya katılmayı kabul eden araştırma kriterlerine sahip 439 katılımcı oluşturmaktadır. Veriler online anket tekniği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde IBM SPSS Paket Program 25 kullanılmıştır. Verilerin analizinde çarpıklık (skewness) ve basıklık(kurtosis) değerlerinin hesaplaması, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Bağımsız t-testi (Independent t-Test), ANOVA ve Bivariate korelasyon analizleri kullanılmıştır. Analiz sonuçları incelendiğinde; demografik verilerin aşı okuryazarlık düzeyi ve aşı tutum düzeyi üzerinde etkili olduğu ve aşı okuryazarlık düzeyi ile aşı tutumu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aygün, E. ve Tortop, H. S. (2020). Ebeveynlerin aşı tereddüt düzeylerinin ve karşıtlık nedenlerinin incelenmesi. Güncel Pediatri Dergisi, 18(3), 302.
Biasio, L. R., Bonaccorsi, G., Lorini, C., & Pecorelli, S. (2021). Assessing COVID-19 vaccine literacy: A preliminary online survey. Human Vaccines & Immunotherapeutics, 17(5), 1304-1312. https://doi.org/10.1080/21645515.2020.1829315
Çıtak, G. ve Aksoy, Ö. D. (2020). Aşılamada önemli bir engel: Aşı reddi. ERÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 7(2), 15-20.
Daly, M., Jones, A., & Robinson, E. (2021). Public Trust and willingness to vaccinate against COVID-19 in the US from october 14, 2020, to March 29, 2021. JAMA, 325(23), 2397-2399. https://doi.org/10.1001/jama.2021.8246
Dubé, E., Vivion, M., & MacDonald, N. E. (2015). Vaccine hesitancy, vaccine refusal and the anti-vaccine movement: İnfluence, impact and implications. Expert Review of Vaccines, 14(1), 99.
Durak, H. ve Seferoğlu, S. S. (2016). Türkiye'de sosyal medya okuryazarliği ve sosyal ağ kullanim örüntülerinin incelenmesi. Journal of International Social Research, 9(46).
Durmuş, A., Akbolat, M. ve Amarat, M. (2021). COVID-19 aşı okuryazarlığı ölçeği’nin Türkçe geçerlilik ve güvenirliliği. Çukurova Medical Journal, 46(2), 732-741. https://doi.org/10.17826/cumj.870432
Ertaş, H. ve Göde, A. (2021). Sağlık okuryazarlığı ile aşı karşıtlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi: Üniversite öğrencileri üzerinde bir araştırma. Journal of Academic Value Studies, 7(1), 3.

Ferdous, M. Z., Islam, M. S., Sikder, M. T., Mosaddek, A. S. M., Zegarra-Valdivia, J. A., & Gozal, D. (2020). Knowledge, attitude, and practice regarding Covid-19 outbreak in Bangladesh: An Online-Based Cross-Sectional Study. Plos One, 15 (10), 1-17.
Gusar, I., Konjevoda, S., Babić, G., Hnatešen, D., Čebohin, M., Orlandini, R., & Dželalija, B. (2021). Pre-vaccination COVID-19 vaccine literacy in a croatian adult population: a cross-sectional study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18 (13), 7073.
Hussain, A., Ali, S., Ahmed, M., & Hussain, S. (2018). The anti-vaccination movement: a regression in modern medicine. Cureus, 10(7).
Kader, Ç. (2019). Aşı karşıtlığı: Aşı karasızlığı ve aşı reddi. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 4(3), 377-88. Karagöz, Y., Yalman, F. ve Karaşin, Y. Covid-19’a Yönelik komplo teorilerinin aşı tereddüdüne etkisi: Aşı tutumunun aracı rolü. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 19-31.
Kata, A. (2010). A postmodern Pandora’s Box: Anti-vaccination misinformation on the internet. Vaccine, 28(7), 1712.
Kittipimpanon, K., Maneesriwongul, W., Butsing, N., Visudtibhan, P. J., & Leelacharas, S. (2022). COVID-19 vaccine literacy, attitudes, and vaccination ıntention against COVID-19 among thai older adults. Patient Preference and Adherence, 16, 2365-2374. https://doi.org/10.2147/PPA.S376311
Korkut, S., Ülker, T. ve Çidem, A. (2022). COVID-19 Aşı okuryazarlığı ve COVID-19 aşısına yönelik tutumları etkileyen faktörler . Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi , 11(3) , 1041-1050 . DOI: 10.37989/gumussagbil.1051425
Luyten, J., Bruyneel, L., & van Hoek, A. J. (2019). Assessing vaccine hesitancy in the UK population using a generalized vaccine hesitancy survey ınstrument. Vaccine, 37(18), 2494-2501.
Martin, L. R., & Petrie, K. J. (2017). Understanding the dimensions of anti-vaccination attitudes: The vaccination attitudes examination (VAX) scale. Annals of Behavioral Medicine, 51(5), 652-660. https://doi.org/10.1007/s12160-017-9888-y
Michel, J. P. ve Goldberg, J. (2021). Education, healthy ageing and vaccine literacy. The Journal of Nutrition, Health & Aging, 25(5), 698-701.
Montagni, I., Ouazzani-Touhami, K., Pouymayou, A., Pereira, E., Texier, N., Schück, S., & Tzourio, C. (2022). Who is hesitant about Covid-19 vaccines? The profiling of participants in a French online cohort. Revue d’Épidémiologie et de Santé Publique, 70(3), 123-131. https://doi.org/10.1016/j.respe.2022.02.004
Moylett, E. H., & Hanson, C. I. (2004). Mechanistic actions of the risks and adverse events associated with vaccine administration. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 114(5), 1012.
Öztora, S., Gokcen, G. B., & Dagdeviren, H. N. (2022). Anti-vaccination and ıts growing ımportance. Eurasian Journal of Family Medicine, 11(3), 151-156. https://doi.org/10.33880/ejfm.2022110302
Pala, K., Türkkan, A., Dönmez, S. ve Kalkan, Y. (2022). Bir kamu kurumu çalışanlarında COVID-19 aşı tutumu ve ilişkili etmenler. Turkish Journal of Public Health, 20(3), https://doi.org/10.20518/tjph.1105634
Paul, E., Steptoe, A., & Fancourt, D. (2021). Attitudes towards vaccines and intention to vaccinate against COVID-19: Implications for public health communications. The Lancet Regional Health - Europe, 1, 100012. https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2020.100012
Rodríguez, C., Rueda-Medina, B., Callejas-Rubio, J. L., Ríos-Fernández, R., de la Hera-Fernández, J., & Ortego-Centeno, N. (2022). Covid-19 vaccine literacy in patients with systemic autoimmune diseases. Current Psychology, 1-16.
Richlin, J. B. (2023). From iatrogenesis to vaccine skepticism: US mothers’ negative vaccine perceptions and non‐vaccination practices as reverberations of medical harm. Medical Anthropology Quarterly, 37(2), 118-133.
Schwarzinger, M., Watson, V., Arwidson, P., Alla, F., & Luchini, S. (2021). COVID-19 vaccine hesitancy in a representative working-age population in France: A survey experiment based on vaccine characteristics. The Lancet Public Health, 6(4), e210-e221. https://doi.org/10.1016/S2468-2667(21)00012-8
Tamimi, H., Tahmasebi, R., Darabi, A. H., & Noroozi, A. (2021). The predictive role of vaccine literacy and vaccine hesitancy on acceptance of COVID-19 vaccination. ISMJ, 24(6), 597-609.
Tekinel, B. (2020). Tehlikeli olan hangisi? Aşı mı, aşı karşıtlığı mı?. Ege Tıp Bilimleri Dergisi, 3(2), 1.
Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakalnlığı. (2019). Türkiye’nin nüfus haritası. https://www.icisleri.gov.tr/turkiyenin-nufus-haritasi adresinden alındı.
Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı. (2019). Türkiye’nin nüfus haritası. https://www.icisleri.gov.tr/turkiyenin-nufus-haritasi adresinden alındı.
Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Halk Sağlıkğı Genel Müdürlüğü. (2017). Bulaşıcı hastalıklarla mücadele rehberi. https://hsgm.saglik.gov.tr/dosya/mevzuat/genelge/Bulasici-Hastaliklar-ile-Mucadele-Rehberi-Genelgesi-2017-11.pdf adresinden alındı.
Yang, X., Wei, L., & Liu, Z. (2022). Promoting COVID-19 Vaccination Using the Health Belief Model: Does Information acquisition from divergent sources make a difference?. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(7), 3887. https://doi.org/10.3390/ijerph19073887
Yeşiltepe, A., & Çal, A. (2022). The effect of the health literacy levels of teachers on their vaccine hesitancy. In Review. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-2110013/v1
Zhang, H., Li, Y., Peng, S., Jiang, Y., Jin, H., & Zhang, F. (2022). The effect of health literacy on COVID-19 vaccine hesitancy among community population in China: The moderating role of stress. Vaccine, 40(32), 4473-4478. https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2022.06.015

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kamu Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Elif Uruç Öztürk ^*
0000-0001-6652-7807
Türkiye

Ahmet Bülbül
0000-0002-2050-5677
Türkiye

Nurşen Talmaç
0000-0003-0845-865X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

14 Haziran 2023

Kabul Tarihi

31 Ekim 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 15 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.1314495

IZ

https://izlik.org/JA59BK27LY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Uruç Öztürk, E., Bülbül, A., & Talmaç, N. (2023). Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Tutumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(4), 315-322. https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.1314495

Cited By

Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Pygmalion Algısı ile Akademik Özyeterlilik Düzeyleri Arasındaki İlişki

Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.51460/baebd.1552326

GÖÇMEN PERSPEKTİFİNDEN SAĞLIK BAKIM SİSTEMİNE GÜVEN: ALMANYA’DAKİ TÜRK BİREYLER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Bilge Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi

https://doi.org/10.47257/busad.1726753

Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Tutumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Aşı Okuryazarlığı ve Aşı Tutumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Researching Relationship Between Vaccine Literacy and Vaccine Attitude

Abstract

Keywords

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Pygmalion Algısı ile Akademik Özyeterlilik Düzeyleri Arasındaki İlişki

GÖÇMEN PERSPEKTİFİNDEN SAĞLIK BAKIM SİSTEMİNE GÜVEN: ALMANYA’DAKİ TÜRK BİREYLER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME