Sağlık Çalışanlarında İş Stresinin Örgütsel Bağlılık Üzerindeki Etkisine İlişkin Ampirik Bir Araştırma

Fatih Ferhat Çetinkaya; Mustafa Altıntaş; Tahsin Çakır

doi:10.52791/aksarayiibd.1232809

EN TR

Sağlık Çalışanlarında İş Stresinin Örgütsel Bağlılık Üzerindeki Etkisine İlişkin Ampirik Bir Araştırma

Öz

Bu araştırmanın amacı iş stresinin örgütsel bağlılık ve örgütsel bağlılığın alt boyutları üzerindeki etkisinin belirlenmesidir. Tanımlayıcı niteliğe sahip olan bu araştırma, sağlık kuruluşlarında görev yapan çalışanlar üzerinde 2022 yılında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada kolayda örnekleme yöntemi benimsenmiş olup, araştırmaya katılmayı kabul eden 140 çalışana anket uygulanmıştır. Anket ile toplanan verilerin analizi SPSS 22.00 paket programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre iş stresi ile örgütsel bağlılık, duygusal bağlılık ve normatif bağlılık arasında negatif yönlü ve anlamlı ilişkilerin olduğu tespit edilmiştir. Yapılan regresyon analizi sonuçlarına göre ise iş stresinin örgütsel bağlılığı %4,5 oranında etkilediği, duygusal bağlılığı %3,5 oranında etkilediği ve normatif bağlılığı %7 oranında etkilediği görülmüştür. Alan yazındaki birçok çalışmayla benzer bulgular sahip olan bu araştırmada gelecekte yapılması gerekenler hakkında önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abdelmoteleb, S.A. (2019). A new look at the relationship between job stress and organizational commitment: a three-wave longitudinal study. J Bus Psychol 34, 321-336, https://doi.org/10.1007/s10869-018-9543-z.
Akça, Y. ve Yücel, S. (2021). İş stresi ve tükenmişlik algılarının örgütsel bağlılığa etkisi: Havacılık sektörü çalışanları örneği. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7 (2), 557-566.
Akdemir, A., Üler, E., ve Gülenç, S. (2023). Çalışanın Psikolojik Ayrıcalık Algısının Çatışma Yönetimine Etkisi.
Ali Akdemi, Nurdan Çolakoğlu, Ayşe Yiğit Şakar, Harun Demirkaya, Mehmet Şahin (Ed.) Örgütlerin Yönetimine Yeni Yaklaşımlar (içinde), (163-178), Holistence Publications, İstanbul.
Aktaş, A.M. (2001). Bir kamu kuruluşunun üst düzey yöneticilerinin iş stresi ve kişilik özellikleri. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 56(4). DOİ:10.1501/SBFder_0000001872.
Alıcı, B. ve Yalçınkaya, M. (2019). Öğretmenlerin mesleki doyum ve örgütsel bağlılık düzeylerinin iş stresi düzeylerine göre incelenmesi. Folklor/Edebiyat, 213-229. DOİ: 10.22559/folklor.939.
Allen, N.J. ve Meyer, J.P. (1990). The measurement and antecedents of affective, continuance and normative commitment to organizations. Journal of Occupational Psychology, 63(1), 1-18.
Allen, N.J. ve Meyer, J.P. (1991). A three component conceptualization of organizational commitment. Human Resource Management Review, 1(1), 61-89.

Allen, N.J. ve Meyer, J.P. (1997). Affective continuance and normative commitment to the organization: An examination of construct validity. Journal Of Vocational Behavior, 49, 51-54.
Altıntaş, M. (2022). Psikolojik sözleşmenin motivasyon üzerindeki etkisine ilişkin uygulamalı bir araştırma. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 669- 687. DOİ: 10.32709/akusosbil.1013060.
Altıntaş, M. ve Özata, M. (2021). İşgörenlerin Örgütsel Yaşamda Karşılaştıkları Sağlık Problemleri. Muhammed Hamdi Mücevher, Zeynep Demirgil (Ed.) Kronik İşgören Hastalıkları Nedenleri, Sonuçları ve Çareleri (içinde), (139-162), Gazi Kitabevi, Ankara.
Avey, J. B., Luthans, F. ve Jensen, S. M. (2009). Psychological capital: A positive resource for combating employee stress and turnover. Human Resource Management. 48(5), 677-693. doi:10.1002/hrm.20294.
Aydın, Ş. ve Özkul, E. (2007). İşyerinde yaşanan psikolojik şiddetin yapısı ve boyutları: 4-5 yıldızlı otel işletmeleri örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 7(2), 169-186.
Bacharach, S. B., Bamberger, P. ve Conley, S. (1991). Work-home conflict among nurses and engineers: Mediating the impact of role stress on burnout and satisfaction at work. Journal of Organizational Behavior. 12(1), 39-53. doi:10.1002/job.4030120104.
Becker, H.S. (1960). Notes on the concept of commitment. The American Journal of Sociology, 66(1), 32-40.
Beehr, T. A. ve Newman, J. E. (1978). Job Stress, Employee Health and Organizational Effectiveness: A Facet Analysis, Model and Literature Review. Personnel Psychology. 31(4), 664-699. doi:10.1111/j.1744-6570.1978.tb02118.x.
Bilgili, H. ve Tekin, E. (2019). örgütsel stres, örgütsel bağlılık ve öğrenilmiş güçlülük ilişkisi üzerine bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches,11(18), 2165-2200. DOİ: 10.26466/opus.557530.
Caplan, R.D. (1987). Person-environment fit theory and organizations: Commensurate dimensions, time perspectives and mechanisms. Journal of Vocational Behavior. 31(3), 248-267. doi:10.1016/0001-8791(87)90042-x.
Clarke. S. G. ve Cooper, C. L. (2000). The risk management of occupational stress. Health, Risk & Society. 2(2), 173-187. doi:10.1080/713670158.
Cohen, A. ve Lowenberg, G. (1990). A re-examination of the side-bet theory as applied to organizational commitment: A meta-analysis. Human Relations, 43(10), 1015-1050.
Colligan, T. W. ve Higgins, E. M. (2006). Workplace stress. Journal of Workplace Behavioral Health. 21(2), 89-97. doi:10.1300/j490v21n02_07.
Çakır Yıldız, N. ve Güneş, M. Ş. (2017). Örgütsel stresin, örgütsel sessizlik ve tükenmişlik ölçeği üzerine etkisi: Eczane çalışanları üzerinde bir uygulama. Uygulamalı Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 45-66.
Çoban, R. (2016). Örgütsel iklim ile çalışan bağlılığı arasındaki ilişkileri belirlemeye yönelik bir araştırma, Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya.
Danna, K. Ve Griffin, R. W. (1999). Health and well-being in the workplace: a review and synthesis of the literature. Journal of Management. 25(3), 357-384. doi:10.1177/014920639902500305.
DeFrank, R. S. ve Ivancevich, J. M. (1998). Stress on the job: An executive update. Academy of Management Perspectives. 12(3), 55–66. doi:10.5465/ame.1998.1109050.
Diem, G.A. (2002). Job stress in the transportation industry. (Publication No. 3060183) [PhD Thesis, University of Denver].
Erbay, Ş. ve Beydoğan, H. Ö. (2017). Eğitimcilerin eğitim araştırmalarına yönelik tutumları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 246-260.
Eren, E. (2017). Örgütsel Davranış ve Yönetim Psikolojisi. 16. Baskı. İstanbul: Beta Basım Yayım.
Ergün, E., ve Çelik, S. (2016). Yöneticilerin görev ve çalışan odaklı liderlik davranışları ve hemşirelerin iş tatmini, örgütsel bağlılığı ve iş stresii arasındaki ilişki. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 23(3), 203-214, https://doi.org/10.17672/FNHD.79988.
Eric, G., L., Minor, K.I, Wells, J.B. ve Hogan, N.L. (2016). Social support's relationship to correctional staff job stress, job involvement, job satisfaction, and organizational commitment. The Social Science Journal, 53 (1), 22-32, doi: 10.1016/ j.soscij.2015.10.001.
Etzioni, A. (1967). Mixed-scanning: A “third” approach to decision-making. Public Administration Review, 385-392.
Etzioni, A. (1968). Basic human needs, alienation and inauthenticity. American Sociological Review, 870-885. Gaither, C.A. (1996). Career commitment: A mediator of the effects of job stress on pharmacists' work-related attitudes. Journal of the American Pharmaceutical Association, 39 (3), 353-361, doi: https://doi.org/10.1016/S1086-5802(16)30437-5.
Güler, Z., Öztürk-Başpınar, N. ve Gürbüz, H. (2001). İş Yaşamında Stres ve Kamu Kurumlarındaki Sekreterler Üzerinde Bir Uygulama. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Güney, S. (2008). Davranış Bilimleri. 4. Baskı. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Güney, S. (2018). Davranış Bilimleri. 11. Baskı. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Han, B., Dağlı, A. ve Elçiçek, Z. (2018). Örgütsel bağlılık ölçeği’nin türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(68), 1788-1800. doi: 10.17755/esosder.445932.
Kanter, R.M. (1968). Commitment and social organization: A study of commitment mechanisms in utopian communities. American Sociological Review, 33(4), 499-517.
Karabay, M.E. (2014). İş stresi ile örgütsel bağlılığın örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisinin incelenmesi: Bankacılık sektörü üzerine bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 6(1), 282-302.
Karasek, R.A. (1979). Job demands, job decision latitude and mental strain: Implications for job redesign. Administrative Science Quarterly. 24(2), 285–308. doi:10.2307/2392498.
Karimi, R., Omar, Z. B., Alipour, F. ve Karimi, Z. (2014). The influence of role overload, role conflict and role ambiguity on occupational stress among nurses in selected iranian hospitals. International Journal of Asian Social Science. 4(1), 34-40.
Kaya, İ. (2012). Örgütsel bağlılık ile demografik özellikler arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bir uygulama çalışması. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(27), 319-338.
Keleş, H.N.Ç. (2006). İş tatminin Örgütsel Bağlılık Üzerindeki Etkisine İlişkin İlaç Üretim ve Dağıtım Firmalarında Yapılan Bir Araştırma (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Konya: Selçuk Üniversitesi.
Lambert, E.G. ve Paoline, A.E. (2008). The influence of ındividual, job, and organizational characteristics on correctional staff job stress, job satisfaction, and organizational commitment. Criminal Justice Review, 33(4), 561-564, doi: 10.1177/0734016808320694.
Lazarus, R.S. (1993). From psychological stress to the emotions: A history of changing outlooks. Annual Review of Psychology. 44(1), 1–22. doi:10.1146/annurev.ps.44.020193.
Ling Siu, O. (2002). Job stress and job performance among employees in Hong Kong: The role of Chinese work values and organizational commitment. International Journal of Psychology, 38(6), 337-347, doi: https://doi.org/10.1080/00207590344000024.
Luthans, F. (1992). Organizational Behavior. McGraw Hill Inc.
Mathieu, J.E. ve Zajac, D. (1990) A review and meta-analysis of the antecedents, correlates, and consequences of organizational commitment. Psychological Bulletin, 108, 171-194. https://doi.org/10.1037/0033-2909.108.2.17.
McGrath, J. E. (1970). A Conceptual Formulation for Research on Stress. In J. E. McGrath (Ed.), Social and psychological factors in stress (pp. 10–21). New York: Holt, Rinehart, & Winston.
Meyer, J. P., Irving, P. G. ve Allen, N. J. (1998). Examination of the combined effects of work values and early work experiences on organizational commitment. Journal of Organizational Behavior, 19(1), 29-52. https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-1379(199801)19:1<29::AID-JOB818>3.0.CO;2-U.
Mowday, R.T., Porter, L.W. ve Steers, R. (1982). Employee Organizational Linkages: The Psychology of Commitment, Absenteeism and Turnover. New York: Academic.
Nart, S. ve Batur, O. (2013). The relation between work-family conflict, job stress, organizational commitment and job performance: A study on Turkish primary teachers. European Journal of Research on Education, 2(2), 72-81 DOİ: 10.15527/ejre.201426250.
Oğuzhan, Y.S. (2019). Algılanan sosyal desteğin personel güçlendirme ve iş stresine etkisi: Kendilik algısının düzenleyicilik rolü. (Doktora Tezi). Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Niğde.
Okutan, M. ve Tengilimoğlu, D. (2002). İş ortamında stres ve stresle başa çıkma yöntemleri: Bir alan uygulaması. Gazi Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 3, 15-42
Onay Özkaya, M., Kocakoç, İ. D. ve Karaa, E. (2006). Yöneticilerin örgütsel bağlılıkları ve demografik özellikleri arasındaki ilişkileri incelemeye yönelik bir alan çalışması. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 13(2), 77-96.
O'Reilly, C.A. ve Chatman, J. (1986). Organizational commitment and psychological attachment: The effects of compliance, identification, and internalization on prosocial behavior. Journal of Applied Psychology, 71(3), 492-499.
Penley, E.L. ve Gould, S. (1988). Etzioni’s model of organizational involvement: A perspective for understanding commitment to organizations. Journal of Organizational Behavior, 9(1), 43-59.
Robbins, S.P. ve Judge T.A. (2015). Örgütsel Davranış (14.baskı). Çeviri editörü Prof. Dr. İnci Erdem, Nobel Basım Yayın.
Saadeh, I.M. ve Sufian, T.S. (2019). Job stress and organizational commitment in hospitals The mediating role of perceived organizational support. International Journal of Organizational Analysis, 28(1), 226-242, doi:https://doi.org/10.1108/IJOA-11-2018-1597.
Serinikli, N. (2019). İş stresinin işten ayrılma niyetine etkisinde örgütsel bağlılığın aracılık rolü. Business and Economics Research Journal, 10(4), 915-928, doi: 10.20409/berj.2019.210.
Siegrist, J., Siegrist, K., ve Weber, I. (1986). Sociological concepts in the etiology of chronic disease: The case of ischemic heart disease. Social Science & Medicine, 22(2), 247–253. https://doi.org/10.1016/0277-9536(86)90073-0
Taş, M. A., Akdemir, H., ve Çiçek, H. (2019). Toksik duygu deneyimleri ve işten ayrılma niyeti ilişkisinde psikolojik kırılganlık düzenleyici etkisi. KOCATEPE İİBF Dergisi, 21(2), 98-113..
Timuroğlu M.K. ve Gürkan H. (2016). Çalışanlarda tutumsal bağlılık ile duygusal zekânın özbilinç alt boyutu arasındaki ilişkinin incelenmesi, Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5 (Ek Sayı), 113-144.
Turhan, M., Erol, Y.C., Demirkol, M. ve Özdemir, T.Y. (2018). Örgütsel bağlılık, iş doyumu ve iş stresi arasındaki ilişki. Turkish Studies Educational Sciences, 13(27), 1491-1507, doi: 10.7827/TurkishStudies.14328.
Turunç, Ö., Coşkun, M. B.ve İçdem, U. (2018). İş stresi örgütsel bağlılık ilişkisinde sendika üyeliğinin rolü . OPUS International Journal of Society Researches, 9(16), 2411-2437. doi: 10.26466/opus.483350.
Tutar, H. (2004). Örgütsel Psikoloji. Detay Yayıncılık. Türk Dil Kurumu Sözlüğü (2022). Erişim Adresi: https://sozluk.gov.tr/ Erişim Tarihi: 07.11.2022.
Uler, E. (2020). Tükenmişlik ve örgütsel tükenmişlik üzerine literatür taraması. Balkan and Near Eastern Journal of Social Sciences , 6, 36–43.
Uygur, A. (2004). Örgütsel bağlılık ve işgören performansı. Türkiye Vakıflar Bankası Ankara, İstanbul ve İzmir İli Şubelerine Yönelik Alan Araştırması (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Uzun, Ö., Yiğit, E. (2011). Örgütsel stres ve örgütsel bağlılık ilişkisi üzerine orta kademe otel yöneticileri üzerinde yapılan bir araştırma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(1), 181-213.
Üler, E. ve Erdoğan, B. (2021). Sağlık Kurumlarında Olumsuz Örgütsel Davranış Boyutları. Iksad Publications. Villanueva, D. ve Djurkovic, N. (2009). Occupational stress and ıntention to leave among employees in small and medium enterprises. International Journal of Stress Management. 16(2), 124–137. doi:10.1037/a0015710.
Wallace, J. C., Edwards, B. D., Arnold, T., Frazier, M. L. ve Finch, D. M. (2009). Work stressors, role-based performance and the moderating ınfluence of organizational support. Journal of Applied Psychology. 94(1), 254-262. doi:10.1037/a0013090.
Weinberg, A., Sutherland, V.J. ve Cooper, C. L. (2010). Organizational Stress Management- A Strategic Approach. First published by Palgrave Macmillan, Palgrave Macmillan in the US is a division of St Martin’s Press LLC, New York, USA.
Yalçın, A. ve İplik, F. N. (2005). Beş yıldızlı otellerde çalışanların demografik özellikleri ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik bir araştırma. Adana İli Örneği, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(1), 395-412.
Yousef, D.A. (2002). Job satisfaction as a mediator of the relationship between role stressors and organizational commitment: A study from an Arabic cultural perspective. Journal of Managerial Psychology, 17, 49, 250-266, doi: https://doi.org/10.1108/02683940210428074.
Zincirkiran, M., Emhan, A., ve Yasar, M. F. (2015). Analysis of teamwork, organizational commitment and organizational performance: A study of health sector in Turkey. Asian Journal of Business and Management, 3(2).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fatih Ferhat Çetinkaya
0000-0003-2263-0479
Türkiye

Mustafa Altıntaş ^*
0000-0002-9846-5513
Türkiye

Tahsin Çakır
0000-0001-8072-9675
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

11 Ocak 2023

Kabul Tarihi

10 Ağustos 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 15 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.1232809

IZ

https://izlik.org/JA47MJ68XD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çetinkaya, F. F., Altıntaş, M., & Çakır, T. (2023). Sağlık Çalışanlarında İş Stresinin Örgütsel Bağlılık Üzerindeki Etkisine İlişkin Ampirik Bir Araştırma. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(3), 199-210. https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.1232809

Sağlık Çalışanlarında İş Stresinin Örgütsel Bağlılık Üzerindeki Etkisine İlişkin Ampirik Bir Araştırma

An Empirical Study on the Effect of Job Stress on Organisational Commitment in Healthcare Workers

Abstract

Keywords

Sağlık Çalışanlarında İş Stresinin Örgütsel Bağlılık Üzerindeki Etkisine İlişkin Ampirik Bir Araştırma

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster