Vizyoner Liderlik ile Mesleki Bağlılık Arasındaki İlişkide Örgütsel Canlılığın Aracılık Etkisinin İncelenmesi: Bir Alan Araştırması

Mehmet Güder; Arzu Karaca

doi:10.52791/aksarayiibd.1090939

EN TR

Examining the Mediation Effect of Organizational Vitality on the Relationship Between Visionary Leadership and Professional Commitment: A Field Study

Abstract

Vizyoner Liderlik ile Mesleki Bağlılık Arasındaki İlişkide Örgütsel Canlılığın Aracılık Etkisinin İncelenmesi: Bir Alan Araştırması

Öz

Ö Z E T Günümüzde örgütler başarısını iyi oluşturulmuş, paylaşılmış, benimsenmiş vizyonlarına bağlıdır. Vizyon, çalışanlarda coşku ve bağlılık oluşturan bir sözleşmedir. Okul yöneticileri geliştirdikleri okul vizyonu sayesinde öğretmenlerde bağlılık, enerji ve coşku yaratır. Ayrıca vizyoner liderin iletişime açık, takım ruhunu harekete geçiren, astlarına güven duygusu aşılayan yönü beraberinde mesleki ve örgütsel bağlılığı da getirecektir. Örgütün vizyonunu benimseyen, inanan çalışanlar canlı, tutkulu, coşkuyla ve adanmışlıkla bu vizyonu gerçekleştirmeye çalışırlar. Bu bağlamda günümüz okul müdürlerinin vizyoner lider olmaları gerekmektedir. Bu sayede okul çalışanlarında mesleki bağlılık ve mesleki canlılık artacak ve başarıya ulaşılabilecektir. Yapılan literatür taramasında bu üç değişkenin bir arada incelendiği araştırmaya rastlanılmamış olup oldukça önemli olan bu kavramlar arasındaki ilişki ve etkileşimin incelenmesinin literatürdeki bu boşluğu doldurmaya katkı sunacağı düşünülmüştür. Bu araştırmada öğretmen görüşlerine göre okul müdürlerinin vizyoner liderlik algıları ile öğretmenlerin mesleki bağlılık düzeyleri arasında bir ilişki olup olmadığı eğer varsa bu ilişkide mesleki canlılığın aracılık rolünün olup olmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda hazırlanan anket ile Tunceli’de görev yapan 171 öğretmende online anket yöntemiyle veriler toplanmış ve analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları; öğretmenlerin okul yöneticilerini “vizyoner bir lider” olarak değerlendiklerini göstermektedir. Aynı şekilde mesleğe olan bağlılıklarının ve mesleki canlılıklarının yüksek olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca kadın öğretmenlerin mesleki bağlılık ve mesleki canlılık düzeylerinin erkek öğretmenlere nazaran daha yüksek olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin mesleki bağlılık düzeyleri ile vizyoner liderlik algıları arasında pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki gösterdikleri tespit edilmiştir. Öğretmenlerin mesleki canlılık düzeyinin, vizyoner liderlik algılarının mesleki bağlılık düzeyleri üzerindeki etkisinde aracılık etkisinin orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonunda okul yöneticileri ve kanun yapıcıların dikkatleri bu konuya çekilmiş ve daha kaliteli bir eğitim sistemi için bir takım öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akdemir, S. ve Yılmaz, A., (2005). Örgütlerde Vizyon ve Yönetimi, Detay Yayıncılık, Ankara.
Ateş, M., 2020. Algılanan Örgütsel Desteğin Mesleki Canlılık ve Mesleki Bağlılık Üzerindeki Etkisi: Turist Rehberlerine Yönelik Bir Araştırma, Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyonkarahisar.
Babil, F. 2009, İlköğretim Okulu Müdürlerinin Vizyoner Liderlik Özelliklerine Sahip Olmaları İle Öğretmenlerin Örgütsel Adanmaları Arasındaki İlişki, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir.
Bakker, A. B., Schaufeli, W. B., Leiter, M. P. ve Taris, T. W., 2008. Work Engagement: An Emerging Concept in Occupational Health Psychology, Work&Stress, 22, 187–200.
Bal, Ö, 2011. İlköğretim Okullarında Görev Yapan Okul Yöneticisi ve Öğretmenlerin Öğrenen Örgüt Algısı, Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Baron, R. M. ve Kenny, D. A. (1986). The Moderator–Mediator Variable Distinction in Social Psychological Research: Conceptual, Strategic, And Statistical Considerations. Journal of Personality And Social Psychology, 51(6), 1173.
Baruch, Y., Grimland, S., ve Vigoda-Gadot, E., 2014. Professional Vitality and Career Success: Mediation, Age and Outcomes, European Management Journal, 32(3), 518-527.
Carmeli, A., 2009. Positive Work Relationships, Vitality, and Job Performance, in Emotions in Groups, Organizations and Cultures, Emerald Group Publishing Limited, Bingley.

Carmeli, A. ve Spreitzer, G. M., 2009. Trust, Connectivity, and Thriving : Implications for Innovative Behaviors at Work, Journal of Creative Behavior, 43(3), 169-191.
Chan, W. Y., Lau, S., Nie, S. L. Y., Lim, S. ve Hogan, D., 2008. Organizational and Personal Predictors of Teacher Commitment: The Mediating Role of Teacher Efficacy and Identification with School, American Educational Research Journal, 45, 597-630.
Clark, S. M., Boyer, C. M. ve Corcoran, M., 1985. Faculty and Institutional vitality in Higher Education. In: FacultyVitality and Institutional Productivity: Critical Perspectives on Higher Education, Teachers College Press, New York, 3–24.
Dejoy, D. M., Della, L. J., Vandenberg, R. J. ve Wilson M. G., 2010. Making Work Safer: Testing a Model of Social Exchange and Safety Management, Journal of Safety Research, 41( 2),163–171.
Çetinkaya, A., Özmen, D. ve Temel, A. B. (2015). Hemşirelikte Mesleğe Bağlılık Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(2), 54-60.
Dinç, M., Bayrakçı, E., Akçakanat, T. ve Uzunbacak, H.H., 2019. Algılanan Örgütsel Destek Mesleki Canlılığı Artırır mı? Turizm Sektörü Çalışanları Üzerine Bir Araştırma, 18. Uluslararası İşletmecilik Kongresi, Osmaniye, 02-04 Mayıs, s. 2089-2105.
Dries, N., Vantilborgh, T. ve Pepermans R. G., 2012. The Role of Learning Agility and Career Variety in the Identification and Development of High Potential Employees, Personnel Review, 41, 3, 340–358.
Durukan, H., 2006. Okul Yöneticisinin Vizyoner Liderlik Rolü, Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 277-286.
Erdoğan, İ., 2002. Eğitimde Değişim Yönetimi. Pegem Akademi Yayıncılık, Ankara.
Gürbüz, S., 2019. Sosyal Bilimlerde Aracı, Düzenleyici ve Durumsal Etki Analizleri,Seçkin Yayıncılık, Ankara.
Harvey, T. A., 2002. Professional Vitality and thePrincipalship: A ConstructValidity Study, Unpublished Doctoral Thesis, The University of Maine, Maine.
İşcan, Ö. F. ve Tanrıbil, S., 2016. Vizyoner Liderlik Davranışlarının Çalışanların Örgütsel Bağlılıklarına ve Adalet Algılarına Etkisi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(3), 1021-1032.
Jung, H. S., Song, M. K. ve Yoon, H. H., 2021. The Effects of Workplace Loneliness on Work Engagement and Organizational Commitment: Moderating Roles of Leader-Member Exchange and Coworker Exchange, Sustainability, 13(2), 948-960.
Karahan, A., 2008. Hastanelerde Liderlik ve Örgütsel Bağlılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi, Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 160.
Karaman, T., 2009. Öğretmenlerin Öğretme Tutkusunun Sürekliliğini Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi,Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Kark, R. and Carmeli, A., 2009. Alive and Creating : The Mediating Role of Vitality and Aliveness in the Relationship Between Psychological Safety and Creative Work Involvement, Journal of Organizational Behavior, 30(6), 785–804.
Kaya, G. Ş., 2021. İlkokul Yöneticilerinin Kullandıkları Güç Kaynaklarının Yöneticilerin Demografik Özellikleri Açısından İncelenmesi,Yüksek Lisans Tezi,Bursa Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
Kılıç, M., 2010. Stratejik Yönetim Sürecinde Değerler, Vizyon ve Misyon Kavramları Arasındaki İlişki,Sosyoekonomi, 13(13), 81-98.
Lavrusheva, O., 2020. The Concept of Vitality. Review of the Vitality-Related Research Domain, New Ideas in Psychology, 56, 100752.
Lee, K., Carswell, J. ve Allen, N., 2000. A Meta-analytic Review of Occupational Commitment: Relations With Person-and Work-related Variables, Journal of Applied Psychology, 85(5):799-811.
Lin, C. P. Ve Chen, M. F., 2004. Career Commitment as a Moderator of the Relationships Among Procedural Justice, Perceived Organizational Support, Organizational Commitment, and Turnover Intentions,Asia Pacific Management Review, 9(3), 519–538.
Meyer, J. P., Becker, T. E. ve Vandenberghe, C., 2004. Employee Commitment and Motivation: A Conceptual Analysis and Integrative Model, Journal of Applied Psychology, 89, 991–1007.
Op den Kamp, E. M.,Tims, M., Bakker, A. B. ve Demerouti, E., 2018. ProactiveVitality Management in theWorkContext: Development and Validation of a New Instrument, EuropeanJournal of Work and OrganizationalPsychology, 27(4), 493-505.
Patrick, H., Knee, C. R., Canevello, A. ve Lonsbary, C., 2007. The Role of Need Fulfillment in Relationship Functioning and Well-Being: A Self-Determination Theory Perspective, Journal of Personality and Social Psychology, 92(3), 434.
Ryan, R. M. ve Bernstein, J. H., 2004. Vitality, In C. Peterson, & M. E. P. Seligman (Eds.), Character Strengths and Virtues: A Handbook and Classification (pp. 273–290), Oxford University Press, New York.
Ryan, R. M. ve Frederick, C., 1997. On Energy, Personality, and Health: Subjective Vitality as a Dynamic Reflection of Well-Being,Journal of Personality, 65(3), 529–565.
Shanafelt, T., Swensen, S., 2017. Leadership and PhysicianBurnout: Using theAnnualReview toReduce Burnout and Promote Engagement, American Journal of Medical Quality, 32:563–565.
Tanrıbil, S., 2015. Vizyoner Liderlik Davranışlarının Çalışanların Örgütsel Bağlılık Ve Adalet Algılarına Etkisi: Erzurum İli Bankacılık Sektöründe Yapılan Bir Araştırma,Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
Tekin, Y. ve Ehtiyar, R., 2011. Başarının Temel Aktörleri: Vizyoner Liderler, Journal of Yaşar University, 24(6):4007-4023.
Terzi, A. ve Kurt, T., 2005. İlköğretim Okulu Müdürlerinin Yöneticilik Davranışlarının Öğretmelerin Örgütsel Bağlılığına Etkisi, Milli Eğitim, 33,166, 98-113.
Utkan, Ç. ve Kırdök, O.,2018. Dört Boyutlu Mesleki Bağlılık Ölçeği Uyarlama Çalışması, International Journal of Social Sciences and Education Research, 4(2):230-244.
Uzunbacak, H. H. Ve Akçakanat, T. (2018). Mesleki Canlılık Ölçeği Türkçe Formunun Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması. Journal of Social And Humanities Sciences Research (JSHSR), 5(28), 3222-3230.
Vallerand, R. J., Paquet, Y., Philippe, F. L. ve Charest, J., 2010. On the Role of Passion for Work in Burnout: A Process Model, Journal of Personality, 78(1), 289-312.
Ware, H. ve Kitsantas, A., 2007. Teacher and Collective Efficacy Beliefs as Predictors of Professional Commitment, The Journal of Educational Research, 100, 303-310.
Yılmaz, V. ve Dalbudak İlhan, Z., 2018. Aracı Değişken Etkisinin İncelenmesi: Yüksek Hızlı Tren İşletmeciliği Üzerine Bir Uygulama, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 14, 2.
Yeyrek, M., 2018. Geleneksel Yönetim ve Vizyoner Liderlik Davranışlarının, Çalışanların Performansına Etkilerine Yönelik Bir Araştırma,Doktora Tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Yörük, D., 2020. Bir Lider Olarak Okul Yöneticisinin Başarı Korkusunun Liderlik Sürecine Etkisi, Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 3(2), 64-74.
Zhou, H., Long, L. R. ve Wang, Y. Q., 2009. What Is the Most Important Predictor of Employees' Turnover Intention in Chinese Call Centre: Job Satisfaction, Organisational Commitment or Career Commitment?, International Journal of Services, Technology and Management, 12(2), 129–145.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehmet Güder
0000-0002-3481-0349
Türkiye

Arzu Karaca ^*
0000-0003-1469-3357
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

21 Mart 2022

Kabul Tarihi

10 Ağustos 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 15 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.1090939

IZ

https://izlik.org/JA39HG44DU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Güder, M., & Karaca, A. (2023). Vizyoner Liderlik ile Mesleki Bağlılık Arasındaki İlişkide Örgütsel Canlılığın Aracılık Etkisinin İncelenmesi: Bir Alan Araştırması. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(3), 243-262. https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.1090939

Cited By

Yiyecek-Içecek Alaninda Mesleki Eğitim Alan Öğrencilerin Mesleki Canlilik Düzeylerinin Incelenmesi

İletişim ve Toplum Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.59534/jcss.1490687