TR
EN
Komplo Teorilerinin Etki Potansiyelini Anlama: Texe Marrs’ın Illuminati Örneği
Öz
Komplo teorileri, toplumların belirli kesimlerini doğrulanamayacak bilgiler ile mobilize edebildiği ve manipülatif etki oluşturabildiği için olumsuz etkiler yaratabilmektedir. Dünyayı kontrol eden gizemli örgütler, paranın kontrolü gibi konular ilgi çekici gibi görünse de gerçek dışı kurguların içselleştirilmesine neden olabilir. Bu olumsuz potansiyelin yaratabileceği etkileri öngörmenin zorluğundan dolayı komplo teorisi okuyucularının maruz kaldıkları içeriklerin niteliğini anlamak oldukça önemlidir. Komplo teorisi literatürünün çalışma kapsamı çerçevesinde oldukça geniş boşluklar sunduğu görülmüş, bu alanda yazılan bir kitabın içerik analizinin detaylı biçimde yapılmadığı anlaşılmış ve gözlemlenen boşluğun literatürü genişletme potansiyeli ortaya koyulmuştur. Bu bilgiler ışığında çalışmanın amacı, komplo teorilerinin kitleler üzerinde ne gibi manipülatif etkiler oluşturabileceğini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışmada “Illuminati” ana başlıklı komplo teorilerini ele alan Circle of Intrigue: The Hidden Circle of the Global Illuminati Conspiracy adlı kitabıniçeriğinin kitlelere hangi kavramlar çerçevesinde ve nasıl bir duygusal tonla ulaştığı araştırılmıştır. Kitap içeriği, fenomenolojik azaltma yapılarak temel frekans dağılımı, kelime gruplandırma ve duygu analizi sonuçlarının tartışması yapılarak ele alınmıştır. Analizler Rstudio programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre içerik, kitleler üzerinde irrasyonalite, güvensizlik, kanıksama, umutsuzluk ve propaganda bağlamlarında manipülatif etkiler oluşturmaktadır.
Anahtar Kelimeler
References
- Aguilar, L. (2023). Memeing a conspiracy theory: On the biopolitical compression of the great replacement conspiracy theories. Ethnography, 25(1), 76-97. https://doi.org/10.1177/14661381221146983
- Alsaid, M., & Hawamdeh, S. (2023). The impact of social media on covid-19 vaccine hesitancy and acceptance: Data analytic approach. Proceedings of the Alise Annual Conference. https://doi.org/10.21900/j.alise.2022.1098
- Bicheno, H. (1972). Anti‐parliamentary themes in chilean history: 1920–70. Government and Opposition, 7(3), 351-388. https://doi.org/10.1111/j.1477-7053.1972.tb00846.x
- Bloomberg HT. (2023, 14 Nisan). BlackRock’ın varlıkları banka krizinin ardından 9 trilyon doları aştı. https://www.bloomberght.com/blackrockin-varliklari-banka-krizinin-ardindan-9-trilyon-dolari-asti-2329891
- Brotherton, R., French, C. C., & Pickering, A. D. (2013). Measuring belief in conspiracy theories: The generic conspiracist beliefs scale. Frontiers in Psychology, 4, 279. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2013.00279
- Cíbik, M. & Hardoš, P. (2020). Conspiracy theories and reasonable pluralism. European Journal of Political Theory, 21(3), 445-465. https://doi.org/10.1177/1474885119899232 Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage Publications.
- Deutsche Welle. (2015, 10 Ağustos). Dünyanın en büyüğü: Blackrock. https://www.dw.com/tr/finans-d%C3%BCnyas%C4%B1n%C4%B1n-gizli-s%C3%BCper-g%C3%BCc%C3%BC/a-18653440
- DiGrazia, J. (2017). The social determinants of conspiratorial ideation. Socius Sociological Research for a Dynamic World, 3. https://doi.org/10.1177/2378023116689791
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
International Economics (Other) , Policy and Administration (Other)
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
June 26, 2025
Publication Date
June 30, 2025
Submission Date
June 25, 2024
Acceptance Date
April 8, 2025
Published in Issue
Year 1970 Volume: 17 Number: 2