Halkçı Partinin Politik Kimliği Üzerine Bir Değerlendirme

Kubilay Düzenli

doi:10.52791/aksarayiibd.904907

TR EN

Halkçı Partinin Politik Kimliği Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışmanın amacı Halkçı Parti’nin siyasal-toplumsal kimliği bağlamında bir değerlendirme yapmaktır. Türkiye’de, 12 Eylül askeri müdahalesi sonrası 1980-1983 askeri yönetim hâkim olmuştur. Mayıs 1983’te demokratik siyasal yaşama dönüş kapsamında yeni siyasi partiler kurulmaya başlamıştır. Halkçı Parti 20 Mayıs 1983’te bir grup sosyal demokrat-Atatürkçü tarafından kurulmuştur. Parti, 1983 Milletvekili Genel Seçimleri ve 1983 Mahalli İdareler Seçimlerine katılmış ve bu iki seçimde sırasıyla %30,1 ve %8 oy almıştır. Kasım 1985’te HP kendini feshetmiş, HP ile SODEP birleşerek SHP’yi kurmuştur. Makalenin amacı kapsamında ilk olarak 1950’den 1980’e kadar Türkiye’de siyasetin gelişimi incelenmiştir. Ardından 1970’ler Türkiye’sinde CHP içindeki tartışmalar siyasal yaşama etkileri bakımından analiz edilmiştir. Son olarak ise HP’nin temel metinleri ve liderlerinin söylemleri incelenerek partinin siyasal-toplumsal kimliği hakkında bilgi verilmiştir. Sonuç olarak HP’nin Batılı anlamda sosyal demokrat bir parti olarak nitelenemeyeceği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

References

Ağtaş, Ö. (2007). Ortanın Solu: İsmet İnönü’den Bülent Ecevit’e. M.Gültekingil (Ed.), Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce Cilt 8 Sol içinde (s.194-220). İstanbul: İletişim Yayınları.
Akat, A.S. (2004). Sosyal Demokrasi Gündemi. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Ahmad, F. (1995). Modern Türkiye’nin Oluşumu. (Çev.Y. Alogan) İstanbul: Sarmal Yayınevi.
Ahmad, F. (2010). Demokrasi sürecinde Türkiye 1945-1980. İstanbul: Hil Yayınları.
Ahmad, F. (2019). Bir kimlik Peşinde Türkiye. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Armağan, S. (2019). Türk Siyasi Yaşamında Halkçı Parti (Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, İzmir). https://tez.yok.gov.tr/ adresinden edinilmiştir.
Aydın, S. & Taşkın, Y. (2014). 1960’tan Günümüze Türkiye Tarihi. İstanbul: İletişim Yayınları.
Aydoğan, P. (2020). Demokrasiye Geri Dönüş: Türk Parlamento Tarihinde XII. Dönem (1961-1965). Y. Tekin (Ed.), Yüzüncü Yılında TBMM Oluşumu, Çalışma Şartları ve İşlevleri II. Cilt içinde (s.427-453) Ankara: TBMM Basımevi.

Bakşık, Ş. (2009). CHP ile Bir Ömür. İstanbul: Cumhuriyet Kitap.
Bora, T. (2017). Cereyanlar. İstanbul: İletişim Yayınları.
Bora, T. (2017). Güven Partisi. https://birikimdergisi.com/, Erişim Tarihi: 18.03.2021.
Bozkır, G. (1996). Prof. Dr. Turhan Feyzioğlu’nun Siyasi Kişiliği. Çağdaş Türkiye Araştırmaları Dergisi, 2(6-7), 227-262.
Bozkır, G. (2007). Türk Siyasal Hayatında Cumhuriyetçi Güven Partisi. Çağdaş Türkiye Araştırmaları Dergisi, 6(15), 275-308.
Cumhuriyet Gazetesi Arşiv Taraması, https://www.cumhuriyetarsivi.com/, Erişim Tarihi: 14.03.2021
Çitci, O. (2001). Yerel Seçimler Panoraması 1963-1999. Ankara: TODAİE Yayınları.
Çolak, M. (2019). Bülent Ecevit Karaoğlan. İstanbul: İletişim Yayınları.
Dursun, D. (2019). Siyaset Bilimi. İstanbul: Beta Yayınları.
Duverger, M. (1974). Siyasi Partiler (çev. E. Özbudun) Ankara: Bilgi Yayınevi.
Ecevit, B. (2009). Ortanın Solu. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Emre, Y. (2019). CHP Sosyal Demokrasi ve Sol Türkiye’de Sosyal Demokrasinin Kuruluş Yılları (1960-1966). İstanbul: İletişim Yayınları.
Erdem, T. (2002). CHP’de Parti İçi Mücadelede “Kemalizm” ve “Devrimler” Tartışmaları Üzerine. A. İnsel (Ed.), Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce Cilt 2 Kemalizm içinde (449-457) İstanbul: İletişim Yayınları.
Eroğul, C. (2019). Demokrat Parti Tarihi ve İdeolojisi. İstanbul: Yordam Kitap.
Ersan, V. (2014). 1970’lerde Türkiye Solu. İstanbul: İletişim Yayınları.
Fedayi, C. (2004). Ortanın Solu Akımı. Liberal Düşünce Dergisi, 33, 163-183.
Heywood, A. (2013). Siyasi İdeolojiler. İstanbul: Adres Yayınları.
HP. (1983). Halkçı Parti Programı. Ankara: Halkçı Parti Yayınları.
Hürriyet Gazetesi Arşiv Taraması, https://www.hurriyet.com.tr/, Erişim Tarihi: 24.03.2021.
İnönü, E. (2007). Anılar ve Düşünceler II. İstanbul: Boyut Matbaacılık.
Kahraman, H.B. (2008). Türk Siyasetinin Yapısal Analizi-I Kavramlar, Kuramlar, Kurumlar. İstanbul: Agora Kitaplığı.
Karatepe, Ş. (2011). Siyasi İdeolojiler. İstanbul: İz Yayıncılık.
Karpat, K.H. (2010). Türk Demokrasi Tarihi Sosyal, Kültürel, Ekonomik Temeller. İstanbul: Timaş Yayınları.
Kaynar, M.K. ve Ak, G. (2018). 1980 Darbesi Sonrası Türkiye’de Ana Akım Sol Partiler. IDEA Studies, 9, 365-375.
Keskin, Y.Z. & Akın, G. (2020). 12 Eylül Ara Rejimi Döneminde Türkiye’de Siyasi Gelişmeler (1980-1983). Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26, 703-724. Koçak, C. (2010). İkinci Parti Türkiye’de İki Partili Sistemin Kuruluş Yılları 1945-1950 Cilt 1. İstanbul: İletişim Yayınları.
Kongar, E. (1991). Tüm Dünya Sosyal Demokrasiye Yöneliyor. R. Çakır- H. Göktaş (Röp). Resmi Tarih Sivil Arayış Sosyal Demokratlarda İdeoloji ve Politika içinde (s.99-117). İstanbul: Metis Yayınları.
Kömürcü, D. (2009). Geçmişle Gelecek Arasında Bir Alternatif Arayışı: Sosyal Demokrat Halkçı Parti. Sosyal Bilimler Dergisi 2(2), 2-32.
Kurucu Meclis Hakkında Kanun. (30.06.1981). Resmî Gazete. (Sayı: 17386). Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/.
Millet Meclisi Tutanak Dergisi, Dönem: 17, C. 3, Toplantı: 1, Birleşim: 6, https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar, Erişim Tarihi: 22.03.2021. Millet Meclisi Tutanak Dergisi, Dönem: 17, C. 1, Toplantı: 2, Birleşim: 11, https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/, Erişim Tarihi: 22.03.2021.
Millet Meclisi Tutanak Dergisi, Dönem: 17, C. 7, Toplantı: 1, Birleşim: 13, https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar, Erişim Tarihi: 22.03.2021.
Millet Meclisi Tutanak Dergisi, Dönem: 17, C. 9, Toplantı: 2, Birleşim: 36, https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar, Erişim Tarihi: 22.03.2021.
Millet Meclisi Tutanak Dergisi, Dönem: 17, C. 14, Toplantı: 1, Birleşim: 75, https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar, Erişim Tarihi: 22.03.2021.
Millet Meclisi Tutanak Dergisi, Dönem: 17, C. 18, Toplantı: 1, Birleşim: 111, https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar, Erişim Tarihi: 22.03.2021. Millet Meclisi Tutanak Dergisi, Dönem: 17, C. 28, Toplantı: 2, Birleşim: 100, https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar, Erişim Tarihi: 22.03.2021. Milletvekili Seçimi Kanunu. (13.06.1983). Resmî Gazete. (Sayı: 18076). Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/
Neziroğlu, İ. & Yılmaz, T. (2013). Hükümetler, Programları ve Genel Kurul Görüşmeleri Cilt 5 26 Mart 1971-17 Kasım 1974. Ankara: TBMM Basımevi.
Ozan, E.D. (2015). İki Darbe Arasında Kriz Sarmalı. G. Atılgan, & C. Saraçoğlu, & A. Uslu (haz.) Osmanlıdan Günümüze Türkiye’de Siyasal Hayat içinde (s. 657-747) İstanbul: Yordam Kitap.
Sanlı, F.S. (2018). 27 Mayıs’ın “Zoraki Diplomatları”: 14’lerin Yurtdışı Faaliyetleri. Gazi Akademik Bakış Dergisi, 11(23), 221-248.
Saraçoğlu, C. (2012). Sosyal Demokrasi. G. Atılgan & E. A. Aytekin (haz.) Siyaset Bilimi Kavramlar, İdeolojiler, Disiplinler Arası İlişkiler içinde (s. 363-379) İstanbul: Yordam Kitap.
SODEP. (1983). SODEP Programı. Ankara: SODEP Yayınları.
Taşkın, Y. (2002). Turan Güneş. A. İnsel (ed.) Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce Cilt 2 Kemalizm içinde (452-458) İstanbul: İletişim Yayınları.
Taylak, M. (1977). 27 Mayıs ve Türkeş. Ankara: Ayyıldız Matbaası.
TBMM. (2010). TBMM Albümü 1920-2010 2. Cilt 1950-1980. Ankara: TBMM Basımevi.
TBMM. (2010). TBMM Albümü 1920-2010 3. Cilt 1983-2007. Ankara: TBMM Basımevi.
Tekin, Y., & Okutan, M.Ç. (2011). Türk Siyasal Hayatı. Ankara: Orion Kitabevi.
Teziç, E. (1976). 100 Soruda Siyasi Partiler (Partilerin Hukuki Rejimi ve Türkiye’de Partiler). Ankara: Gerçek Yayınevi.
Toker, M. (1993). İsmet Paşa’nın Son Yılları 1965-1973. İstanbul: Bilgi Yayınevi.
Toktaş, Ş., & Görür, S. (2020). Türk Siyasal Hayatından Görünümler: 1965 Genel Seçimleri ve Türkiye Büyük Milet Meclisi Dönemi (10/10/1965-11/10/1969). Y. Tekin (ed.) Yüzüncü Yılında TBMM Oluşumu, Çalışma Şartları ve İşlevleri II. Cilt içinde (s.453-477) Ankara: TBMM Basımevi.
Tunaya, T.Z. (1988). Türkiye’de Siyasal Partiler Cilt 1 İkinci Meşrutiyet Dönemi 1908-1918. İstanbul: Hürriyet Vakfı Yayınları.
TTK (1981). 12 Eylül Öncesi ve Sonrası. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
Uyar, H. (2017). İki Darbe Arasında CHP. İstanbul: Doğan Kitap.
YSK (2021). 1950-1977 Yılları Arası Milletvekili Genel Seçimleri. https://www.ysk.gov.tr/tr/. Erişim Tarihi: 21.03.2021.
YSK (2021). 1983-2007 Yılları Arası Milletvekili Genel Seçimleri. https://www.ysk.gov.tr/tr. Erişim Tarihi: 26.03.2021.
Zürcher, E.J. (2009). Modernleşen Türkiye’nin Tarihi. İstanbul: İletişim Yayınları.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Political Science

Journal Section

Research Article

Authors

Kubilay Düzenli ^*
0000-0003-3662-2656
Türkiye

Publication Date

September 21, 2021

Submission Date

March 29, 2021

Acceptance Date

August 20, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 13 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.904907

IZ

https://izlik.org/JA95AN85MG

Cite

RIS / Bibtex

APA

Düzenli, K. (2021). Halkçı Partinin Politik Kimliği Üzerine Bir Değerlendirme. Aksaray Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(3), 59-74. https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.904907

Halkçı Partinin Politik Kimliği Üzerine Bir Değerlendirme

Halkçı Partinin Politik Kimliği Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Anahtar Kelimeler

An Assesment on Political Identity of Populist Party

Abstract

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite