Bir Planlama Sorunsalı Olarak Bölgelerarası Dengesizlik: Türkiye Örneği

Bölge planlamanın tarihi süreci incelendiğinde bölgeler arası dengesizlik sorunu birçok ulus devlette çözümlenememiştir. II. Dünya Savaşı’ndan sonra politik iktisatta yaşanan değişimler ve küreselleşme süreci her ne kadar kentleri ve bölgeleri global ölçekte bütünleştirmiş gibi görünse de bölgesel dengesizlik gündemde kalmaya devam etmiştir. Küresel ölçekte yaşanan ekonomik ve sosyal yapıda yaşanan dönüşümlerin yanı sıra ülke içindeki yatırımların dengeli dağılmaması nedeniyle işgücü, sermaye, yatırımların dağılımı ve buna bağlı olarak kentsel donatıların çeşitliliği ve yoğunluğu Türkiye’deki bölgeler arasında da eşit olarak dağılmamıştır. Bu nedenlerle bölgesel dengesizlik farkı Türkiye’de de henüz çözümlenmemiş bir sorunsal olarak karşımıza çıkmaktadır. AB’de gerek ulus devletler arasında gerekse aynı ulusun alt bölgeleri arasında bölgesel dengesizlik ve eşitsizlikleri çözmek amacıyla fonlar oluşturulmuş, İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırılması (NUTS) aracılığıyla bölgelere yönelik istatistiki veri toplanmaya başlanmış ve Kalkınma Ajansları kurulmuştur. Türkiye’de de AB’ye uyum çerçevesinde, bölgesel dengesizlik ve eşitsizlik sorunsalının çözümlenmesi için önemli bir araç olarak kurulan Bölgesel Kalkınma Ajansları, en önemli aktörlerden birisi olarak gündeme girmiştir. Bu çalışmada; bölge kavramı ve türleri tanımlanmakta, Dünyada ve AB’de bölgelerarası dengesizlik sorunsalı ve bu sorunsala yönelik çözüm arayışları irdelenmekte, Türkiye’deki bölgesel örgütlenmeler ve bölge planlama yaklaşımları açıklığa kavuşturulmaktadır. Çalışmanın sonunda; Türkiye’deki bölgeler arası dengesizlik sorununa yönelik bölge planlama yaklaşımının nasıl olması gerektiği konusuna bir açılım getirmek hedeflenmektedir