Türkiye’de İller bazında Sağlık Hizmet Sunumunun İstenmeyen Çıktılı Aylak Tabanlı Veri Zarflama Analizi Yöntemi ile Etkinlik Ölçümü

Bu çalışmanın amacı, Sağlık Bakanlığınca her yıl yayımlanan Sağlık İstatistikleri Yıllığı verilerini referans alarak, 81 ilimizin 2023 yılı sağlık hizmeti sunum etkinliklerini belirlemek ve 2021 ve 2022 etkinlikleriyle bir karşılaştırmasını sunmaktır. Çalışmada, dört çıktı ve biri istenmeyen olan dört girdi dikkate alınıp çözüm yöntemi olarak Aylak Tabanlı Veri Zarflama Analizi kullanılmıştır. Ayrıca, VZA analizi öncesinde elde edilen ham veriler korelasyon testi gibi istatistiksel analizlere tabi tutulmuştur. Analiz sonucunda, 81 ilin %23.46 ‘sına tekabül eden 19 ilin etkin olduğu tespit edilirken, geri kalan 62 ilin 2023 verilerine göre etkin durumda olmadığı belirlenmiştir. 2023 yılında yaşanan depremden etkilenen illerin etkinlik skorlarının oldukça düşük çıkması çalışmanın tutarlılığı açısından önemli bir bulgudur. Öte yandan, 2021 ve 2022 yılları etkinlikleri ile karşılaştırıldığında 8 ilin tüm yıllarda etkin olduğu belirlenirken, etkin il sayısının en fazla 2023 yılında olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, etkin olmayan illerin kaynaklarını verimli bir şekilde kullanmadığını ve çıktıları elde ederken gereğinden fazla girdi kullandığı sonucuna varılmıştır.

The aim of this study is to determine the 2023 efficiencies regarding the health service delivery of Türkiye’s 81 provinces based on the Health Statistics Yearbook published by the Ministry of Health of Türkiye, and to compare the ramifications with those from 2021 and 2022. In the study, Slack-Based Measure Data Envelopment Analysis was employed as the solution method, considering four outputs and four inputs, one of which is undesirable. Furthermore, prior to the DEA analysis, the raw data obtained was subjected to statistical analyses such as the correlation test. As a result of the analysis, it was determined that 19 provinces—corresponding to 23.46% of the 81 provinces—were efficient, while the remaining 62 provinces were found to be inefficient according to the 2023 data. In terms of the consistency of the study, it is a significant finding that the efficiency levels of the provinces affected by the earthquake that occurred in 2023 substantially decreased. On the other hand, when comparing the three years, while only eight provinces were efficient throughout all three years, the number of efficient provinces reached its peak in 2023. Consequently, it has been concluded that the inefficient provinces did not use their resources effectively and employed redundant inputs relative to the outputs obtained.